Najava izložbe „Svedoci trajanja“

Izložba fotografija dugogodišnjeg fotoreportera agencije TANJUG, sada „Večernjih novosti“ Darka Dozeta, deo projekta „Svedoci trajanja – srpski manastiri i crkve u rumunskom Banatu“ biće otvorena u petak 24. aprila u 12 časova, u svečanoj sali Matice srpske.
Postavka ima 30 panoa sa fotografijama svih pet manastira u rumunskom delu Banata, od kojih je polazno mesto manastir Bazjaš podignut 1225. godine na levoj obali Dunava kao zadužbina Svetog Save.
Posle pozdravne reči predsednika Matice srpske prof. dr Dragana Stanića izložbu će otvoriti Njegovo Preosveštenstvo Episkop budimski i administrator temišvarski Lukijana, o izložbi će potom govoriti istoričar dr Milan Micić, kao i autor projekta Milorad Savić, penzionisanog novinara TANJUG-a.
Za muzički deo programa biće zadužen kamerni hor DNV „Šijački“.

Svedoci trajanja - Manastir Bezjas - Foto Darko Dozet
Tekst iz kataloga Milorada Savića, autora projekta:

„Srpske crkve i manstiri u rumunskom delu Banata čine pravoslavnu, nacionalnu, emotivnu i istorijsku celinu, a u projektu nazvanom „Svedoci trajanja“ predstavljeni su izložbom fotografija, pretežno fasada, katalogom i kompakt diskom.
Polazno mesto je manastir Bazjaš, podignut 1225. godine na levoj obali Dunava, kao zadužbina Svetog Save i nekadašnji metoh Pećke patrijaršije.
Razlog počiva ponajpre u tome što je Bazjaš mirovni simbol, iznikao na reci, širokoj kao more, koja spaja Rumuniju i Srbiju, uprkos činjenici da je, posle dobijanja autokefalnosti Srpske parvoslavne crkve, Ugarska neprestano pretila Srbiji oružanim sukobima, i zato što je opstao do danas i posle brojnih ratnih razaranja, mirnodopskih rušenja i paljenja.

Svedoci trajanja - Manastir Bezdin - Foto Darko Dozet
Istorijski izvori svedoče da je arhiepiskop Sava, u nastojanjima da objedini srpski narod, krenuo 1200. godine u prvu diplomatsku misiju i uspešno završio pregovore sa ugarskim kraljem Andrašem Drugim. O tome je Domentijan u „Žitiju Svetog Save“ zapisao: „Dogovori se kralj (ugarski) sa velikašima da njegovu (Savinu) molbu ispune, da imaju mir i ljubav sa srpskim kraljem.“
Uz pomoć Svetog Save ubrzo su u Panoniji izgrađena četiri manastira – Bazjaš, Zlatica, Mesić i Kovilj.
Svedoci trajanja - Manastir Zlatica - Foto Darko Dozet
Poseban značaj ima i manastir Bezdin, ovekovečen u vreme Svete ahrijerijske liturgije, služenja vladike budimskog i administratora temišvarskog Lukijana i vladike banatskog Nikanora, a u toku vraćanja Čudotvorne ikone Presvete Bogordice Vinčanske-Bezdinske, 28. avgusta 2011, koja je prvi put sa kaluđerima tu dospela 1740. godine, sklanjajući se od Osmanlija.
Posle manastira, slede fotografije raskošne Saborne crkve u Temišvaru, pa fasade hramova u Aradu, Čeneju i Malom Bečkereku, te iz Čakova i Srpskog Semartona, sa gostim iz Beograda, Vršca i Zrenjanina, u vreme obeležavanja tradicionalnih Dositejevih dana.
Svedoci trajanja u rumunskom delu Banata brojni su i dragoceni, ali nisu, ovoga puta, svi mogli biti prikazani. To su muzejske postavke i zadužbine i dela brojnih znamenitih banatskih slikara, kao što su Stevan i Nikola Aleksić, zatim dela istoričara umetnosti, profesora Univerziteta dr Miodraga Jovanovića, rođenog Zrenjaninaca, pa neumorne i hrabre Vukice Popović, kustosa zrenjaninskog Muzeja, uz dobro poznate stvaraoce, hroničare i kulturne pregaoce iz rumunskog dela Banata, poput Stevana Bugarskog i njegovog kapitalnog dela „Srpsko pravoslavlje u Rumuniji“, ili Slavomira Gvozdenovića i njegove lirike posvećene ovom svetom nasleđu, ali i drugih savremenih stvaralaca.
Izložba „Svedoci trajanja“ kreće iz Zrenjanina, srca srpskog dela Banata, povezanog, zavičajnim, istorijskim, privrednim, kulturnim i drugim vezama sa rumunskim Banatom, i zbog sećanja na Konstantina Danila i na njegove ikone u temišvarskoj Sabornoj crkvi, kao i zbog potrebe da žitelji svih uzrasta, s obe strane granice, na jednom mestu, vide bar deo „belih tornjeva“ sa 56 crkava na „blagoslovenoj zemlji banatskoj“, a u rumunskom delu Banata.“
Svedoci trajanja - Manastir Sveti Djuradj- Foto Darko Dozet